Station 's-Hertogenbosch is meer dan een doorvoerpunt: in en rond het gebouw vind je kunstwerken die direct verwijzen naar Jheronimus Bosch en de geschiedenis van de stad. De grote verbouwing van 1995-1998 onder leiding van architect Sjoerd Soeters leverde een gebouw op waarin licht, glas en kleur een rol spelen, en sindsdien zijn op de pleinen, in de tunnels en op de gevels diverse kunstuitingen toegevoegd. Hieronder een overzicht van de belangrijkste werken, wat ze betekenen en waar je ze vindt.
Verwijzingen naar Jheronimus Bosch
De stad 's-Hertogenbosch dankt haar internationale faam grotendeels aan schilder Jheronimus Bosch (circa 1450-1516). Zijn werk hangt vooral in het Prado in Madrid, maar de stad heeft hem op talloze plekken een ereplaats gegeven. Op en rond het station kom je deze knipogen tegen:
- Bosch-figuren op straatmeubilair: in het Stationsplein staan banken en lantaarnpalen met silhouetten geinspireerd op de Tuin der Lusten.
- Tegelpaneel: in de tunnel onder het station hangt een tegelwerk met fragmenten van Bosch-monsters, een knipoog naar het bekendste schilderij.
- Bosch-route bewegwijzering: vanaf de hoofdingang loopt een markeerlijn richting Markt en Sint-Janskathedraal, langs het Jheronimus Bosch Art Center.
Voor de wandelroute naar het centrum, lees ook centrum Den Bosch vanaf het station.
Bosch Grand Tour
Sinds de Bosch-herdenking in 2016 markeert een serie installaties (de Bosch Grand Tour) plekken in de stad. Het station is daarin het beginpunt: aan de gevel hangt een ronde plaquette met informatie en een QR-code voor de audiotour. De plaquette zit aan de westgevel, links van de hoofdingang.
Architectonische kunst van de verbouwing 1995-1998
De verbouwing onder Sjoerd Soeters introduceerde gebogen daken, gele en blauwe accenten en gekleurd glas in de stationshal. Deze elementen worden vaak als kunst gerekend omdat ze het station een eigen identiteit geven. Belangrijke details:
- Gebogen daken: het opvallende dak van de hoofdhal verwijst naar industriele tradities en haakt aan op de monumentale entree, zie monumentale entree.
- Gekleurde glaspartijen: blauwe en gele banen in de zijgevels vangen daglicht en kleuren de hal bij zonnig weer.
- Vloermozaiek: in de stationshal ligt een mozaiek-patroon dat de loopstromen markeert.
- Klok-element: boven de hoofdingang hangt een ronde klok in retro-stijl, ontworpen passend bij de jaren 90-architectuur.
De geschiedenis van die verbouwing staat uitvoeriger beschreven in verbouwing Station Den Bosch 1995-1998.
Muurschilderingen en hedendaagse street art
Aan de noordzijde, achter het station richting de wijk Boschveld, vind je grote muurschilderingen op de wanden van de Parallelweg en de fietstunnel. Lokale kunstenaars hebben hier in 2018 en 2022 werken aangebracht in opdracht van de gemeente, met thema's als de Bossche stadsgeschiedenis en hedendaagse stadsontwikkeling.
Tunnel Boschveld
De fietstunnel onder het spoor (Parallelweg-zijde) is volledig beschilderd met een gekleurde compositie. Het werk meet ruim 80 meter en is een van de grotere muurschilderingen in de stad. Fietsers en voetgangers passeren hier dagelijks tussen het centrum en de noordelijke wijken.
Snelle-feiten-tabel
| Kunstwerk | Locatie | Periode |
|---|---|---|
| Bosch Grand Tour-plaquette | Westgevel hoofdingang | 2016 |
| Bosch-tegelpaneel tunnel | Voetgangerstunnel onder het spoor | 2010 |
| Vloermozaiek hal | Stationshal centraal | 1998 |
| Gekleurde glaspartijen | Zijgevels stationshal | 1998 |
| Muurschildering tunnel Boschveld | Parallelweg-zijde | 2018-2022 |
| Bosch-bewegwijzering | Stationsplein richting centrum | 2016 |
Kunst aan de achterzijde
De Boschveldzijde van het station is in de afgelopen jaren flink opgewaardeerd. Op het Paardskerkhofplein staan nieuwe woontorens, en aan de gevels van een aantal panden zijn lichtkunstwerken aangebracht die 's avonds oplichten. Het station zelf heeft hier een tweede ingang met een minimalistische luifel, en de strook tussen station en woonblokken bevat enkele kleine sculpturen die spelen op het thema reizen.
Lichtkunst in de avond
Een van de meest recente toevoegingen (2024) is een lichtinstallatie in de tunnel die richting de Vughterstraat-route loopt. LED-strips reageren op beweging en kleuren wisselen door de avond. Het is een initiatief van de gemeente in samenwerking met Bossche kunstenaars en past bij de bredere ambitie om de openbare ruimte rond het station als verlengstuk van de binnenstad te zien. Voor wandelroutes vanaf het station, zie Sint-Janskathedraal vanaf het station.
Veelgestelde vragen
Wie heeft het huidige stationsgebouw ontworpen?
Architect Sjoerd Soeters, in samenwerking met NS Stations, was verantwoordelijk voor de grote verbouwing van 1995-1998. Hij ontwierp de gebogen daken, de gekleurde glaspartijen en de open hal.
Zijn er originele werken van Jheronimus Bosch op het station?
Nee. Originele Bosch-werken hangen onder andere in het Prado, Wenen en het Noordbrabants Museum. Op het station vind je verwijzingen, plaquettes en silhouetten, geen originelen.
Wat is de Bosch Grand Tour?
De Bosch Grand Tour is een serie installaties verspreid over de stad, geinitieerd in 2016. Het station is een van de tussenstops met een plaquette en QR-audiotour.
Waar vind ik de muurschilderingen?
De grootste muurschilderingen zitten aan de Parallelweg en in de fietstunnel naar Boschveld, achter het station. Vanaf de achteringang loop je er binnen 3 minuten heen.
Is er een rondleiding langs de kunst op het station?
Een officiele kunst-rondleiding op het station is er niet, maar VVV Den Bosch en het Jheronimus Bosch Art Center bieden binnenstadwandelingen die langs het stationsgebied lopen.
Wanneer is het lichtkunstwerk in de tunnel zichtbaar?
De lichtinstallatie reageert op beweging en is vooral 's avonds en 's nachts goed zichtbaar, doorgaans vanaf zonsondergang tot circa 01:00, in lijn met de openingstijden van het station.
